نگاهي اجمالي به روابط جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان
جمهوري اسلامي ايران از جمله كشورهايي است كه تركمنستان را در همان ابتداي استقلال اين كشور به رسميت شناخته و رسماً مناسبات سياسي خود را با آن آغاز نموده است. در خصوص موضع بيطرفي تركمنستان در نظام بين المللي نيز اين جمهوري اسلامي ايران بود كه با حمايت خود از اين موضع علاقمندي خويش را در روابط با تركمنستان و همچنين ارتقاي نقش اين كشور در عرصه جهاني به اثبات رساند. علاوه بر اينها در طول سالهاي پس از استقلال نيز جمهوري اسلامي ايران همواره يار ياور تركمنستان در ابعاد اقتصادي و سياسي بوده است و وظيفه خود مي دانسته تا اين كشور نوپا را در رسيدن به استقلال كامل سياسي و اقتصادي مساعدت نمايد
دلايلي كه مي توان در اين مورد ذكر كرد، عبارتند از
- داشتن پيشينه مشترك تاريخي، فرهنگي، مذهبي و جغرافيايي كه همواره در روابط ميان دو كشور داراي اهميت بوده است
- تركمنستان و ايران مرزهاي مشترك بسيار طولاني را با يكديگر دارند (1200 كيلومتر) و درسياست خارجي جمهوري اسلامي ايران روابط با كشورهاي منطقه و همجوار از اولويت بر خوردار است
- صلح و ثبات در منطقه و التزامي كه جمهوري اسلامي ايران براي توسعه اين صلح و ثبات قائل است از ديگر دلايل قابل ذكر براي علاقمندي ايران به توسعه روابط با تركمنستان است. بدون شك همكاري و هماهنگي دو كشور در جهت رسيدن به اين هدف تاكنون نقش مؤثر و مثبتي داشته است
- تركمنستان و ايران تا كنون در زمينه هاي بسياري با هم همكاري داشته و اقدامات زيادي را در جهت توسعه مناسبات دو جانبه داشته اند، اما هنوز ظرفيتهاي بسيار زيادي براي گسترش بيشتر اين همكاريها وجود دارد. به عنوان نمونه جمهوري اسلامي ايران از توانمنديها و امتيازات بسياري براي رساندن نفت و گاز تركمنستان به بازارهاي جهاني برخوردار مي باش
- از لحاظ توسعه اقتصادي دو كشور با فراهم كردن زمينه ها و تسهيلات براي حمل و نقل منطقه و ايجاد خطوط ريلي راه آهن مشهد سرخس تجن، جاده اي و هوايي ميان كشورهاي منطقه با ساير نقاط جهان اقدامات مؤثري داشته اند
اين همكاريها به خصوص در بخش خريد انژي برق و واردات گاز ادامه خواهد يافت
عمده كالاهاي صادراتي و وارداتي فيمابين
كالاهاي صادراتي ايران به تركمنستان عمدتاً شامل مواد غذائي، ميوه و مركبات، محصولات صنايع سبك، مصالح ساختماني، لوازم خانگي، محصولات فلزي، خودرو و لوازم يدكي، محصولات شيميائي، لوازم الكتريكي، روغن هاي اسانسي، بيسكويت، شيريني، مواد شوينده، روغن هاي خوراكي و سيمان مي باش
كالاهاي وارداتي ايران از تركمنستان عمدتاً شامل گاز طبيعي، فرآورده هاي نفتي، الياف پنبه، محصورات نساجي و پارچه، آهن آلات قراضه و ضايعات آلومينيوم و سولفات سديم مي با ش
- تعداد و آخرين كميسيون مشترك برگزار شده بين دو كشور
تا كنون، 7 اجلاس كميسيون مشترك همكاريهاي اقتصادي جمهوري اسلامي ايران و تركمنستان برگزار شده و آخرين آنها در تاريخ 9-7 بهمن ماه 1381 در عشق آباد برگزار گرديد
برخي موافقتنامههاي منعقد شده بين دو كشور
- موافقتنامه اجتناب از اخذ ماليات مضاعف
- موافقتنامه حمل و نقل جاده اي: همكاريهاي قابل توجهي با توجه به نيازهاي متقابل دو كشور به يكديگر در امر حمل و نقل و ترانزيت و همسايگي، از طريق سازمانهاي ذيربط طرفين برقرار اس
- موافقتنامه همكاريهاي فرهنگي: همكاريهاي فرهنگي دو جانبه بر اساس موافقتنامه مذكور و نيز يادداشت تفاهمهاي متعدد همكاري ميان دو كشو در جريان است. برگزاري روزهاي فرهنگي دو كشور و كنفرانسهاي علمي، سفر هيئتهاي مختلف ورزشي دو كشور و ساير همكاريها ادامه دارد
- موافقتنامه احداث سد دوستي
- موافقنمامه حمل و نقل هوائي
- موافقتنامه حمل و نقل راه آهن و ريلي: همكاريهاي خوبي ميان راه آهنهاي دو كشور با توجه به همسايگي برقرار است
- موافقتنامه ترانزيت بين المللي كالا بين ج.ا.ايران، هند و تركمنستان
- موافقتنامه تشويق و حمايت متقابل از سرمايه گذاري مشترك
- موافقتنامه همكاريهاي بازرگاني
- موافقتنامه همكاريهاي گمركي
- تفاهم نامه همكاري درازمدت 10 ساله در زمينه برق
