کانون ایرانیان مقیم ترکمنستان

در آستانه اولین سفر رئیس جمهور جدید کشور ترکمنستان ، قربانعلي بردي محمد‌اف به ایران، به پیشنهاد مدیران سایت دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران، نامه به دفتر ریاست جمهوری کشور ترکمنستان ارسال شده است تا ضمن سفر ایشان به ایران از منطقه ترکمن صحرا بازدید و با مردم دیداری داشته باشند.
متن نامه بدین شرح است:

ریاست محترم جمهوری ترکمنستان
قربانعلي بردي محمد‌اف
با توجه به اولین سفر قریب الوقوع جنابعالی به کشور ایران، ما ترکمنهای ایران شما را جهت بازدید از منطقه ترکمن صحرا، دیار سرزمین مختومقلی فراغی و دیدار با ترکمن های ایران دعوت می نمائیم. امیدواریم سفر جنابعالی به منطقه ترکمن صحرا سرآغاز فعالیت و ارتباط های بیشتر بین ایران و ترکمنستان گردد.

جمعی از ترکمنهای ایران

رونوشت:
1- دفتر سفارت جمهوری اسلامی ایران در کشور ترکمنستان
2- دفتر نمایندگان ترکمن مجلس شورای اسلامی ایران
3-دفتر وب سایت دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران

قربان قلی بردی محمداف، رئیس جمهور ترکمنستان جمعه هفته جاری در راس هیاتی بلند پایه به تهران سفر خواهد کرد
به گزارش خبرنگار سایت دانشجویان و دانش آموختگان ترکمن ایران ، بردی محمداف در نخستین سفر خود به تهران پس از برگزیده شدن به عنوان رئیس جمهور ترکمنستان، علاوه بر رایزنی با مقامات بلند پایه کشورمان، راهکارهای گسترش و تعمیق مناسبات دوجانبه را نیز بررسی خواهد کرد.


قرار است در پایان این سفر دو روزه، چندین موافقتنامه و تفاهم‌نامه همکاری دو جانبه در عرصه‌های اقتصادی و فرهنگی به امضای دو طرف برسد

 

در مقابل ادبيات رسمي كه محصول ذهن تحصيل كرده ها و نخبگان يك جامعه است ادبيات عاميانه( معادل كلمه follklore؛ follkبه معني مردم وlore به معني دانش) مطرح مي‌شود.

عاميانه جزء عاطفي‌ترين احساسات پاك مردم بشمار مي آيد كه اتفاقاً داستان ماندگاري و جاودانگي آن را نيز بايد در بي آلايشي آن جستجو كرد. ادبيات عاميانه و يا شفاهي شامل مجموعه اي از آوازها، ترانه‌ها، تصنيف‌ها، دوبيتي‌ها، تك‌بيتي‌ها، نوحه‌ها، اشعار‘سوگواري‌ها و لالايي‌ها و...با ويژگي‌ مشترك‌ منظوم‌ بودن‌ است‌ كه حاصل سير تحولات مادي و معنوي ملتهاست وريشه در تاريخ ‘ احساسات ؛عواطف و رويداد هاي تلخ وشيرين يك ملت دارد وچون در كشاكش تاريخ شكل گرفته بصورت بخش جدائي ناپذيراز حيات اقوام درآمده از اينرو ادبيات عاميانه ميتواند انعكاسي از بافت اجتماعي و نوع نگاه مردم يك جامعه به زندگي و اتفاقات آن باشد؛ اجزاي‌ ادبيات عاميانه ريشه‌ در اعماق‌ جوامع دارد به همين دليل در سطحي ترين گونه هاي آن نيز نشانه هائي از خرد اجتماعي مشاهده مي شود. شايان ذكر است در خلق آنچه كه ادبيات عاميانه ناميده مي شود زنان سهم عمده و شايسته اي دارند.بخصوص اينكه زنان ودختران در خلق برخي از گونه هاي ادبيات شفاهي تنها خالق و پديد آورنده آن بشمار مي آيند.

درجامعه تركمنستان كه درحوزه فرهنگ و تمدن ايراني قرار مي گيرد و اساساً روزگاري جزئي از سرزمين ايران بود و طبق قرارداد آخال در سال 1881 از ايران جدا شد بلحاظ ويژگيهاي قومي و بافت اجتماعي خاص آن كشور گونه هائي از ادبيات عاميانه نه تنها بيش از ساير جوامع در آن متداول است بلكه از استحكام و نظام يافتگي ومحتواي غني تري هم برخوردار است. در اين كشور نغمه هاي زنان و دختران كه زائيده عواطف بي بي رياء آنان است از ساده ترين نمونه ادبيات شفاهي بشمار مي آيد واز تنوع و گستردگي قابل توجه اي نيز برخوردار مي باشد دراين چارچوب هوديها(لالائي)لأله؛ سوگسروده ها(ياس قوشغي لاري) ترانه هاي عروسي (توي آيديملاري) وترانه هاي بازي (اويون آيديملاري) قابل ذكراست. گفتني است به دليل گستردگي و ابعاد وسيع هريك ازگونه هاي فوق الذكر به نا چار لازم است در سلسله مقالاتي به توصيف هريك بپردازيم لكن ابتداء لأله كه نسبت به ساير انواع ادبيات عاميانه تركمني متداول ترورايج تر است مورد بحث قرارخواهد گرفت بر اين اساس اين نوشتار در صدد است به واژه لأله و تعريف آن؛ پيشينه؛ ساختار؛ ابعاد و انواع بپردازد.

شايان ذكر است مفاهيم لأله ها در طول زمان تغيير يافته و بخصوص هفت دهه استيلاي روسها بر سر زمين تركمنستان موجب دگرگونيهائي در محتواي آن شد مثلاً در لاله هاي معاصربيشتر رفاه زنان توصيف مي شود و پديد آورندگان آن در اين توصيفات اهداف حكومت سوسياليستي را مد نظر داشته اند لذا بين اين دسته از سروده ها با مضامين اصلي لأله ها تضاد و تناقض هائي مشاهده مي شود.

ساختارلاله ها

دو سيلاب تكراري است كه با نت و موسيقي خاصي خوانده مي شود لأله در قالب رباعي وبا وزن كوتاه سروده مي شود و معمولاً چهار مصراعي هستند و ويژگيهاي رباعي را دارند والبته گاهي هم لأ له را در قالب ترجيح بند مي سرايند ‘شايان ذكر است در ميان طوايف مختلف تركمنها لأله ها به طرق متفاوتي بيان مي شود مثلاً خواندن لأله با حركت دستها بيشتر در ميان تركمنهاي كشور تركمنستان رايج است تا تركمنهاي ايران.

تعريف لأله

شعر سوزناك و حزن آوري است كه دختران و زنان تركمن بصورت گروهي مي خوانند و عموماً تحت تاثير دوري از كانون خانواده‘ظلمي كه در حق آنها شده ‘عدم درك آنها و عدم توجه به خواسته هايشان و همچنين زماني كه كشورشان مورد هجوم و يا تعرضي قرار مي گيرد خوانده مي شود.

محتواي لأله ها

همانگونه كه قبلاً نيز اشاره شده لأله ها يكي از بديع ترين و زيباترين اجزاي ادبيات شفا هي جامعه زنان و دختران است در واقع فرياد محروميت و پژواك درد دختران و زناني است كه در ديار غربت و در برابر نابرابريهاي اجتماعي فرياد شان در گلو شكسته است.لأله ها در عين غم انگيزي واقعي ترين و موثرترين شيوه براي انعكاس آلام بي پايان انسانهاي دردمند ي است كه بابهره گيري از بديع ترين استعارات و زيباترين تشبيهات به بيان شرايط نامطلوب محيط اجتماعي خود مي پردازند بعنوان مثال دختري كه از تبار و خانواده خويش به اجبار راهي ديار دوري ميشود زماني كه در غربت قرار مي گيرد خود را به قالي نفيسي تشبيه مي كند كه برغم تحمل زحمات و مرارتهاي فراوان براي آن عاقبت زير پا قرار مي گيرد و لگد مال ميشود.گفتني است.«چونقيرقوي» كه به بيان سرنوشت دختري در ديار غربت مي پردازد از مشهورترين لأله هاست.

پيشينه لأله

گفته ميشود لأله اسم دختري بوده است كه بنا برتعصبات قومي و قبيله اي خود و به اجبار به محل دوري فرستاده ميشود ؛اين دختر در ديار غربت با يادآوري خاطرات خود با دوستان و همبارهايش اشعار سوزناكي را مي خواند و گريه سر ميدهد با گذشت زمان اين موضوع الگوئي شد براي ساير دختراني كه در اين وضعيت قرار مي گيرند.همچنين روايت شده كه لأله از كلمه لااله الاالله گرفته شده و اين نشان مي دهد كه همواره تركمنهابه تاثير ياد و ذكر خدا درزندگي خود تا چه اندازه اعتقاد و آگاهي داشته اند.

ابعاد و انواع لأله ها

لأله ها بدليل وسعت ‘تنوع و گستره فراوان مفاهيم و مضامين آن داراي ابعاد مختلفي است ؛ در ادامه تعدادي از انواع لأله ها را به همراه ترجمه آن بيان خواهيم كرد.

-بيان آرزوها و دوري از نزديكان وخويشاوندان

بازگشت به ديار و وطن خود آرزوي دختراني است كه در غربت بسر مي برند آنان اين آتش فراق را اينگونه بيان مي كنند.

آسماندا كي نر بولوت                  سانگا عاشيق يربولوت

آسماندا كارينگ نامه                   يره دوكيانگ در بولوت

اي ابرها زمين عاشق شماست در آسمان چه مي كنيد كه عرق بر زمين مي ريزيد.

همانگونه كه قبلاً هم بيان شد و در سروده فوق نيز مشاهده مي شود لأله ها با استعارات و تشبيهات بي نظيري سروده مي شود كه جز از يك دل شكسته و سوخته بر نمي آيد وبه همين دليل تاثير شگرفي بر خواننده مي گذارد.

يادآوري خاطرات دوستان و همسالان

دراين نوع لأله ها خاطرات دوستان و همبازيها و همسالان به تصوير كشده ميشود ؛ دختران و زنان ممكن است با اين كار اندكي بر تعلمات رو حي خود فائق آيند.

قايرا قايرا بافار من                        دوقما داراق قاقار من

شول جورامي گؤرمه                   سم اراپ اراپ آقار من

منتظر دوستم هستم و قالي مي بافم اگر او را نبينم مثل آب روان مي شوم.

- يادآوري برادران خود.

بيان شدت عشق و صميمت وصف ناپذير دخترا ن نسبت به برادران خود كه با احساسي پاك به تصوير كشده مي شود و با بخاطر آوردن آن روزگاركه در كنار گهواره برادر خود به مراقبت ازاو مي پرداختند و اكنون در آرزوي ديدن آنها روزگار را به تمام سختي هايش سپري مي كنند سبب ميشود نغمه سر دهند واينگونه بخوانند

بوزآطيم بوزا منگزار                   بويني شاهباز منگزار

دوغان گليار ديسيه لر                قيش گونوم يازا منگزار

اسب خاكستري من كه گردنش به شاهباز مي ماند. اگر به من بگويند كه برادرم مي آيد زمستانم به بهار تبديل مي شود.

- تاريخي و اجتماعي

هفت دهه تسلط روسها بر مردم تركمنستان و ساير كشورهاي آسياي مركزي وقفقاز تاثير نامطلوب و مخربي را برجامعه فکري؛فرهنگي و اعتقادي اين كشورها برجاي گذاشت بطوريکه ملت هاي منطقه پس از استقلال بانوعي سردرگمي و حيران مواجه شدند.

در تركمنستان زنان و دختران در قالب نغمه هائي مانند لأله زيربه بيان يغماگري روسها پرداختند.

اورس لار گلدي بو يوردا                دعواقوردي اوبادا

بو نه بلا بيلمه ديگ                    خلقينگ آغزي تو بادا

روس ها به وطن ما حمله ورشدند و ديار ما را چپاول كردند ؛اين چه فتنه و شورشي است كه بر مردم مسلط شده است.

- حماسي

تحريك احساسات ملي و ديني مردان در قالب نغمات حماسي به منظور ايستادگي؛ مقاومت و جانفشاني در برابر هجوم بيگانگان و همچنين ابراز علاقه به حب و سرزمينشان از ديگرانواع لأله ها محسوب ميشود سروده زير به همين مضمون اشاره دارد.

آي دوغان آ؛اي دوغان                 قيرميزي دونوگ گه يدوغان

غضب ادن دوشمانينگ               مانگلاييندان اور دوغان

اي برادرم اي برادرم لباس رزم بر تن كن و بر دشمن غاصب بتاز و پيشاني او را نشانه بگير.

- لأله هاي عاشقانه و غريبانه

محتوي اين لأله ها شامل بيان عشق و دلدادگيهاست در قالب مفاهيم و مضامين بسيار بديع وزيبا و يا ناكام ماندن در رسيدن به آرزوها و خواسته هاي عاشقانه در قالب نواهاي حزن انگيزويا زماني كه به اجبار مي بايست ترك ديار خود كنند وبا تسليم در برابر سرنوشت شاهد پايان تمامي آرزوهايي باشند كه در دل پرورانده اند.

سؤواگيتديم ميس بيلك                    دولدورد يم هوس بيلك

ياري ياردان آيرانينگ                         عمري گچسين ياس بيلك

با ظرفي مسي به رود رفتم وآن را باشوق لبريزكردم هر كس كه يار از يار جدا كند الهي كه عمرش در غم و اندوه سپري شود.

و يا ترجمه زير كه به سروده اي در خصوص سفر اجباري و ترك وطن يك دختراشاره دارد.

شتران با باري از انار آماده كوچ هستند و گذرگاههاي كوهستان با برفها پوشانده شده است من از ديار خود جدا مي شوم راهم را بگشائيد تا از كوه فرود آيم.اي كوهها اگر برف داريد من نيزبي اندازه آه سوزان دارم اگر برفهايت آب و رودها پرآب شوند باز هم راهم را بگشائيد تا از كوه فرود آيم.

منابع و مآخذ.

- كتاب سبز تركمنستان.

- آرشيو اداره كل آسيا و اقيانوسيه.

- نغمه هاي زنان تركمن-امان قليچ شادمهر

- سايت اينترنتي www.yaprakpress.com

علي كبريائي زاده

سفيرجمهوري اسلامي ايران در تركمنستان گفت:كار صدور ويزا براي تركمنستان همراه با دعوت‌نامه قبلي علاوه بر سفارت و كنسولگري اين كشور در تهران و مشهد، در گمرگ باجگيران نيز انجام مي‌گيرد.
"محمدرضا فرقاني" روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: اين اقدام به منظور ايجاد تسهيلات در اخذ ويزا براي هموطنانمان از چند روز گذشته در گمرگ باجگيران آغاز شده است.
سفير كشورمان در تركمنستان گفت: اين درحاليست كه هموطنانمان در گذشته براي اخذ ويزا مي‌بايد به سفارت تركمنستان در تهران يا كنسولگري اين كشور در مشهد مراجعه مي‌كردند

 پايگاه اينترنتي تركمنستان گزارش داد: معاون وزير خارجه ايران دعوتنامه رسمي محمود احمدي‌نژاد، رييس‌جمهور اين كشور براي سفر به ايران را به رييس‌جمهور تركمنستان ارايه كرد و وي نيز با آغوش باز پذيراي اين دعوت شد.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) به نقل از پايگاه اينترنتي تركمنستان، سفر رسمي قربانعلي بردي محمد‌اف، رييس‌جمهور تركمنستان به تهران روز 15 و 16 ماه ژوئن ( 24 و 25 تير ماه ) انجام خواهد گرفت. مهدي صفري، معاون وزير خارجه‌ي ايران ابراز اميدواري كرد كه گفت‌وگوي بين ايران و تركمنستان روابط صميمي و دوستانه اين دو كشور همسايه را تقويت كرده و آن را مستحكم‌تر كند

مديرعامل راه‌آهن جمهوري اسلامي ايران گفت: با مذاكرات انجام شده با مقام هاي تركمن ظرفيت پذيرش واگن بين تركمنستان و ايران روزانه ‪۲۰۰‬واگن افزايش مي‌يابد.

"محمد سعيدنژاد" روز چهارشنبه در گفت وگو با ايرنا در عشق‌آباد افزود:
براي افزايش پذيرش واگن بين سه كشور ايران، تركمنستان و قزاقستان، خطوط ريلي قزاقستان "بوژي" ايراني كمبود دارد كه قرار شد كشورمان در اين زمينه كمك‌هاي لازم را به اين كشور ارائه دهد.

"بوژي گهواري است كه چرخ‌هاي واگن به آن اتصال پيدا مي‌كند"
وي تصريح كرد: درصورت اجرايي شدن توافقات بين ايران و تركمنستان ظرفيت كالاي جابجايي از طريق خطوط ريلي بين دو كشور به بيش از هفت ميليون تن در سال خواهد رسيد.

سعيدنژاد همچنين گفت:با مقام‌هاي تركمن توافق شد كه اجلاس بعدي مرزي خطوط ريلي ايران و تركمنستان بزودي در شهر مرزي سرخس برگزار شود.